थोड आयुर्वेदा विषयी

‘ आरोग्यम् धनसंपदा ‘ अगदी अनादी काळापासून तर आजतागायत विश्‍वातील कोणत्याही व्यक्तीला ‘ जीवनातील सर्वात मौल्यवान गोष्ट कोणती ? ‘ हा प्रश्न विचारला तर त्याचे एकच उत्तर असते ते म्हणजे ‘ स्वतःचे व आपल्या प्रियजनांचे आरोग्य ‘ हे त्रिकालाबाधित सत्य आहे आणि या आरोग्याचीच काळजी घेणारे शास्त्र म्हणजे ‘ आयुर्वेद ‘ होय.

या महर्षी चरक ऋषीं नुसार स्वस्थ व्यक्तीच्या स्वास्थ्याचे रक्षण तर करणेच आहे पण रोग्याला रोगमुक्त करणे हे आयुर्वेदाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. आज आपण विज्ञानाच्या माध्यमातून वेगवेगळ्या आजारावर नानाविध औषधे वापरतो व त्या रोगांच्या निवारणार्थ प्रयत्न करतो, परंतु जशी औषधे निर्माण होत आहेत त्याच प्रमाणात नवनवीन तसेच गंभीर परिणाम होणारे आजार तयार होत आहेत. हे दुष्परिणाम (Side effect) नाही तर काय आहे?

शरीराला कोणतेही दुष्परिणाम न होऊ देता शरीरात उत्पन्न झालेल्या कोणत्याही आजाराचे समूळ उच्चाटन करण्याचे एकमेव शास्त्र म्हणजे आपल्या भारतीय संस्कृतीत सुमारे ५००० वर्षांचा इतिहास लाभलेले ‘ आयुर्वेदशास्त्र ‘ (Ayurveda) होय.

आजही जगाच्या पाठीवर भारताच्या तुलनेत प्रगत समजल्या जाणाऱ्या व अतिशय विरळ लोकसंख्या असणाऱ्या देशांमध्ये कोरोना महामारीची संख्या व मृत्युदर भारतापेक्षा जास्त आहे. त्याला कारण म्हणजे बहुतांशी भारतीयांवर असणारा आयुर्वेदिक जीवन शैलीचा प्रभाव — आपली संस्कृती, दिनचर्या, ऋतुचर्या आणि प्रतिकारक्षमता (Immunity).